Mae Parciau Cenedlaethol a Thirweddau Cenedlaethol Cymru yn cael eu cydnabod yn rhyngwladol fel ardaloedd gwarchodedig Categori V gan yr IUCN—yn rhan o rwydwaith byd‑eang sy’n ymrwymo i warchod natur a chefnogi cymunedau cynaliadwy. Er bod deall eu pwrpas a’u cyfraniad at dargedau amgylcheddol byd‑eang yn bwysig, yr hyn sy’n bwysicaf yw pa mor effeithiol y mae’r tirweddau hyn yn adfer ac yn gwella bioamrywiaeth.
Mae gan Dirweddau Dynodedig le unigryw i ddefnyddio meddwl byd‑eang ar raddfa genedlaethol a lleol. Mae eu gwaith yn cyd-fynd yn agos â dau brif fframwaith y Cenhedloedd Unedig:
Yng Nghymru, caiff y rhain eu dwyn ynghyd yn naturiol drwy Ddull Tirwedd, wedi’i fframio gan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru). Mae canllawiau Categori V yr IUCN yn darparu model llywodraethu sy’n cefnogi’r dull integredig a chyfranogol hwn o weithio.
Ar draws y byd ceir nifer o fentrau—yn uniongyrchol ac yn anuniongyrchol—sy’n gallu cefnogi uchelgeisiau Cymru ar gyfer adfer natur o fewn Tirweddau Dynodedig. Mae tynnu ar brofiadau rhyngwladol yn ehangu ein safbwynt, yn annog arloesi, yn herio rhagdybiaethau ac, yn y pen draw, yn gwella effeithiolrwydd y mannau gwarchodedig hyn wrth gyflawni i natur a phobl.
Tri Amcan Craidd y CBD
Mae’r dull cynllunio holistaidd, partneriaeth‑seiliedig a ddefnyddir mewn Parciau Cenedlaethol a Thirweddau Cenedlaethol yn addas iawn ar gyfer hyrwyddo’r tri amcan hyn, gan gydnabod eu rhyngddibyniaeth.
Caiff Cynlluniau Rheoli ar gyfer Tirweddau Dynodedig eu llunio drwy broses gynhwysol sy’n dod â blaenoriaethau cenedlaethol ac anghenion lleol ynghyd. Mae’r cynlluniau hyn:
Mae’r dull hwn yn sicrhau bod Tirweddau Dynodedig Cymru yn parhau’n leoedd lle gall pobl a natur ffynnu gyda’i gilydd—nawr ac ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol.
Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i ddiogelu 30% o dir, dŵr croyw a moroedd Cymru erbyn 2030—uchelgais sydd wrth galon y Fframwaith Bioamrywiaeth Byd‑eang (GBF). Mae cyflawni’r nod hwn yn hanfodol i fynd i’r afael â’r argyfyngau natur a hinsawdd, ac i sicrhau amgylchedd iachach a mwy gwydn i genedlaethau’r dyfodol.
Mae Tirweddau Dynodedig yn gorchuddio 25% o Gymru ac yn cynnwys llawer o gynefinoedd blaenoriaeth y genedl, gan eu gwneud yn allweddol i gyflawni 30×30. Mae eu tirweddau cyfoethog, eu hetifeddiaeth ddiwylliannol a’u partneriaethau cryf yn eu galluogi i arwain camau gweithredu ystyrlon ar sail lle ar gyfer adfer natur.
Nododd “Plymio Dwfn Bioamrywiaeth” y camau gweithredu ar y cyd sydd eu hangen i gyrraedd y targed 30×30 yng Nghymru. Mae’r gwaith hwn, sy’n canolbwyntio ar weithredu, yn amlygu sut mae cydweithio rhwng tirweddau dynodedig, cymunedau, rheolwyr tir a phartneriaid cadwraeth yn greiddiol i adfer natur ar y raddfa sydd ei hangen.
Weithgor Tirweddau Dynodedig yr Archwiliad Dwfn Bioamrywiaeth.
Cyflawni 30×30 yng Nghymru Gwrthsefyll ecologol mewn Tirweddau Dethol
30 erbyn 30 yng Nghymru – Wales Biodiversity Partnership
Archwiliwch sut mae’r mannau arbennig hyn yn cyfrannu at ymrwymiad Cymru i adfer natur a gweledigaeth 30×30, gan sicrhau bod ein tirluniau’n ffynnu i genedlaethau’r dyfodol.
Cysylltu’r Arfordir: Adfer Bywyd Gwyllt a Thirweddau Sir Benfro – Landscapes Wales
Ffermio gyda Natur, er Lles y Dyfodol – Landscapes Wales
Tirweddau Cynaliadwy Lleoedd Cynaliadwy – Landscapes Wales
I gael mynediad i borth y Fforwm cliciwch yma
*cysylltwch a Sara os ydych angen y cyfrifair